Inleiding

Wie een activiteit als zelfstandige of als helper uitoefent, is onderworpen aan het sociaal statuut van de zelfstandigen. Zij hebben verplichtingen, maar ook bepaalde rechten, waaronder het recht om aanspraak te kunnen maken op een pensioen.

Hieronder vindt u algemene informatie over het rustpensioen.

Voor meer informatie kan u ook contact opnemen met onze consulenten via het contactformulier

• 1. Het rustpensioen

Het rustpensioen varieert naargelang uw gezinssituatie (gezinspensioen of pensioen voor alleenstaanden), uw beroepsloopbaan en uw inkomsten.

Om van het rustpensioen te kunnen genieten moet u de pensioenleeftijd bereikt hebben, moet uw beroepsloopbaan als zelfstandige aangetoond worden en moet u een aanvraag indienen.

• Pensioenleeftijd

Sedert 1 januari 2009 is de normale pensioenleeftijd 65 jaar, zowel voor mannen als voor vrouwen. Voor deze datum was deze leeftijd voor vrouwen lager.

• Uw loopbaan aantonen

Dit gebeurt met een attest van het (de) socia(a)l(e) verzekeringsfonds(en) waarbij u aangesloten was. Enkele maanden voor de aanvang van uw pensioen stuurt het sociaal verzekeringsfonds een uittreksel naar het Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen van Zelfstandigen (RSVZ).

• Een aanvraag indienen

U kan ten vroegste 12 maanden voor de gekozen datum van aanvang van uw pensioen uw aanvraag indienen bij het gemeentebestuur van uw hoofdverblijfplaats of bij het RSVZ-bureau van uw regio

• De pensioenbonus

• Indien u na 62 jaar nog werkt, dan heeft u sedert 2007 recht op een pensioenbonus, wat een verhoging betekent van uw rustpensioen van 172,24 € per geldig kwartaal dat zich in uw referentieperiode bevindt. Deze periode begint op 1 januari van het jaar waarin u 62 jaar wordt of waarin u een loopbaan heeft van 44 jaar en eindigt op de laatste dag van het kwartaal dat voorafgaat aan de aanvang van uw pensioen, of de laatste dag van het kwartaal waarin u 65 jaar wordt.

  Deze maatregel heeft als doel om het blijven werken na 62 jaar aan te moedigen. Volgens de huidige reglementering is de bonus enkel van toepassing voor pensioenen die ten laatste aanvangen op 1 december 2013.

• 2. Het overlevingspensioen

Het overlevingspensioen wordt toegekend aan de overlevende echtgenoot, in functie van de loopbaan van de overleden echtgenoot. Om hiervan te kunnen genieten, moet aan bepaalde voorwaarden worden voldaan:

•	Ministens één jaar gehuwd zijn met de overleden persoon, behalve: • indien er een kind geboren is in het huwelijk • indien het overlijden te wijten is aan een ongeval of beroepsziekte die plaatsvond na het huwelijk • indien er op het ogenblik van het overlijden een kind ten laste was dat recht gaf op kinderbijslag voor u of voor uw overleden echtgenoot.
•	Minstens 45 jaar zijn, behalve : • indien u een kind opvoedt dat ten uwen laste is of als dusdanig wordt beschouwd • indien u voor minstens 66% arbeidsongeschikt bent
•	De loopbaan als zelfstandige of helper van uw overleden echtgenoot aantonen.

Aan begunstigden van een overlevingspensioen mag ook een bonus toegekend worden.

• 3. Het pensioen voor gescheiden echtgenoten

In de hoedanigheid van ex-echtgenoot van een zelfstandige kan u aanspraak maken op een pensioen voor gescheiden echtgenoten, op voorwaarde dat :

•	de pensioenleeftijd bereikt wordt
•	de loopbaan als zelfstandige of helper van uw ex-echtgenoot aangetoond wordt
•	een aanvraag ingediend wordt
•	u niet hertrouwt
•	u niet geniet van een overlevingspensioen uit hoofde van een vorig huwelijk

4. Het vervroegd pensioen

Om van een vervroegd pensioen te kunnen genieten moet men minstens 60 jaar zijn en een loopbaan hebben van 35 jaar, alle stelsels bij elkaar.

Indien u uw pensioen neemt voor 65 jaar, moet u in principe per jaar vervroeging afstand doen van een percentage van uw pensioen :

Pensioen aan 60 jaar -> 25%
Pensioen aan 61 jaar -> 18%
Pensioen aan 62 jaar -> 12%
Pensioen aan 63 jaar -> 7%
Pensioen aan 64 jaar -> 3%

U kan weliswaar een vervroegd pensioen bekomen zonder vermindering indien u voldoende jaren beroepsloopbaan kan aantonen, hetzij 42 jaar.

5. Het onvoorwaardelijk pensioen

Het onvoorwaardelijk pensioen bestaat uit een soort intrest, samengesteld op basis van de sociale bijdragen betaald tussen 1956 en 1983. In principe wordt dit pensioen geïntegreerd in het rust- of overlevingspensioen. In volgende gevallen wordt het afzonderlijk betaald :

•	Indien u geen aanspraak kan maken op een pensioen
•	Indien het bedrag van uw pensioen lager is dan het bedrag van het onvoorwaardelijk pensioen

• 6. Werken na de pensioenleeftijd

Indien u een rust- of overlevingspensioen ontvangt, kan u een zelfstandige activiteit uitoefenen op voorwaarde dat deze ten laatste binnen de 30 dagen volgend op het begin van de activiteit bij het RSVZ aangegeven wordt en dat uw inkomsten beperkt worden.

Indien de aangifte niet gebeurt binnen de vooropgestelde termijn zal de betaling van het pensioen een maand opgeschort worden (drie maanden ingeval van herhaling).

Indien de inkomsten uit deze activiteit de toegestane bedragen met 15% of meer overschrijden, zal de uitbetaling van het pensioen voor het betrokken kalenderjaar volledig opgeschort worden.

Indien het toegelaten bedrag met minder dan 15% overschreden wordt, zal de uitbetaling van het pensioen voor het betrokken kalenderjaar opgeschort worden met een percentage dat overeenstemt met het percentage van overschrijding.

• 7. Aanvullende informatie

Vóór de leeftijd van 55 jaar kan u een pensioensimulatie uitvoeren op de website Ken Uw Pensioenof contact opnemen met uw sociaal verzekeringsfonds.

Op de leeftijd van 55 jaar zal het RSVZ automatisch een schatting uitvoeren van uw pensioen, voor zover u in België woonachtig bent.

Vanaf 55 jaar kan u een schatting van uw pensioen verkrijgen bij de dienst schattingen van het RSVZ, door een aanvraagformulierte gebruiken.

Op 65 jaar onderzoekt het RSVZ automatisch uw pensioenrechten, voor zover u reeds 15 maanden voor de aanvang van uw pensioen in België woonachtig was.

Wanneer u problemen heeft in verband met uw pensioen kan u zich altijd wenden tot de Ombudsdienst.